تاریخچه دلفی

تاریخچه مختصری از زبان دلفی از زمان پیدایش تا دلفی 6 به تفکیک نسخه‌های مختلف آن.

دلفی در واقع یک کامپایلر پاسکال است. دلفی 6 نسل جدید کامپایلر های پاسکال است که شرکت Borland از زمان ایجاد اولین نسخه پاسکال توسط Andres Hejlsberg در 15 سال پیش به بازار عرضه کرد.

برنامه نویسی به زبان پاسکال در سالیان سال از استواری و ثبات، زیبایی و ظرافت و البته سرعت بالای کامپایل سود برده است. دلفی هم از این قاعده مستثنی نیست. کامپایلر دلفی ترکیبی از بیش از یک دهه تجربه طراحی کامپایلر پاسکال و معماری بهبود یافته کامپایلر های 32 بیتی است. اگرچه قابلیت های کامپایلرها با گذشت زمان پیشرفت قابل توجهی داشته است ولی سرعت آن چندان کاهش نیافته و همچنان از سرعت بالایی برخوردار است. به علاوه استحکام و قدرت کامپایلر دلفی معیاری برای سنجش دیگر کامپایلر هاست.

در اینجا به بررسی تفصیلی روند حرکتی دلفی در هر یک از نسخه های آن می پردازیم و مشخصات مهم آن را بررسی می کنیم.

سال 1995 - Delphi1

در زمان استفاده از سیستم عامل DOS برنامه نویسان مجبور بودند از بین زبان پر قدرت ولی کم سرعت Basic و زبان کارآمد ولی پیچیده و نامفهوم Assembly یکی را انتخاب کنند. پاسکال با ارائه یک زبان ساخت یافته و یک کامپایلر سریع و کم نقص این شکاف را پرکرد. برنامه نویسان Windows 3.1 هم با تصمیم گیری مشابهی رو برو شدند. یکی زبان قدرتمند و سنگین ++C و یکی زبان ساده و محدود کننده Visual Basic .

ارائه Delphi1 در این مورد هم راه حل خوبی برای برنامه نویسان بود. دلفی مجموعه متفاوتی برای برنامه نویسی بود . طراحی و توسعه برنامه های کاربردی، ایجاد DLL ها، پایگاههای داده و ... که یک محیط ویژوال وسیع را تشکیل می داد. Delphi1 اولین ابزار برنامه نویسی ویندوز بود که محیط طراحی ویژوال، کامپایلر بهینه کد برنامه و دسترسی قوی به پایگاههای داده را در یک جا جمع کرد که آن را به یکی از بهترین ابزارهای روش نوین توسعه سریع نرم افزار (Rapid Application Development) تبدیل کرد. این مجموعه قدرتمند باعث شد که در همان زمان بسیاری از برنامه نویسان زبانهای دیگر به Delphi روی بیاورند و این موفقیت بزرگی برای Borland به حساب می آمد. همچنین بسیاری از برنامه نویسان پاسکال دلفی را ابزاری یافتند که توسط آن هم از توانایی و تجربه خود در برنامه نویسی پاسکال استفاده می کردند و هم توانایی کار در ویندوز را به دست آوردند. همچنین زبانی که در آن زمان با نام پاسکال شیئی (ObjectPascal) در دانشگاهها ایجاد شده بود یک زبان بسیار خشک و محدود کننده بود که اصلاٌ حالت کاربردی پیدا نکرد.

ویژگیهای دلفی مثل طراحی ظاهری حساب شده و کاربر پسند آن باعث شد که زبان پاسکال شیئی عملاٌ از رده خارج شود. تیم طراحی VB در Microsoft قبل از حضور دلفی هیچ رقیب مهمی برای خود نمی دید. VisualBasic در آن زمان زبانی نا کارآ ، کم سرعت و کند ذهن بود. Visual Basic 3 در عمل اصلا توانایی رقابت با Delphi 1 را نداشت. در این سال شرکت Borland گرفتار یک سری مشکلات قضائی با شرکت Lotus بود که در نهایت هم متخلف شناخته شد. همچنین درگیری مشابهی هم با Microsoft بر سر تلاش در تغییر دادن فضای نرم افزار های Microsoft پیدا کرد. همچنین Borland مشغول طراحی و فروش طرح Quatro به شرکت Novell و طراحی پایگاه های داده dBase و Paradox بود که با استقبال قابل توجهی مواجه نشد.

در این زمان که Borland مشغول فعالیتهای قضایی و تجاری بود Microsft توانست گوی سبقت را از Borland برباید و قسمت اعظم بازار ابزار های برنامه نویسی تحت Windows را در اختیار بگیرد و سعی می کرد تا این طرز فکر را اشاعه دهد که چون Windows را طراحی کرده صلاحیت و توانایی تهیه بهترین ابزار های برنامه نویسی تحت آن را نیز در دست دارد. در این شرایط Borland با عرضه Delphi و نسخه جدید ++Borland C سعی کرد خدشه ای در فرمانروایی Microsoft وارد کند و سهمی در بازار بزرگ این محصولات داشته باشد.

سال 1996 - Delphi2

یک سال بعد Delphi2 تمام مزایای نسخه قبلی را تحت سیستم های جدید 32 بیتی (Windows 95,Windows NT) ارائه داد. همچنین Delphi2 با ارائه خصوصیات اضافه و کارکرد های قویتری نسبت به Delphi1 توانایی های خود را افزایش داد. ازجمله ارائه کامپایلر 32 بیتی که سرعت بالایی به نرم افزار ها می بخشید، کتابخانه بزرگ و کاملی از اشیای مختلف، شیوه جدید و تکامل یافته ای برای اتصال به پایگاه های داده مختلف، ادیتور پیشرفته، پشتیبانی از OLE ، توانایی وراثت در فرمهای ویژوال و سازگاری با پروژه های 16 بیتی Delphi1. Delphi2 به معیاری برای سنجش و مقایسه همه ابزارهای توسعه نرم افزار در آن زمان تبدیل شد.

در آن زمان با ارائه سیستم 32 بیتی Windows95جهش بزرگی در سیستم عامل Windows رخ داد و Borland بسیار مشتاق بود که Delphi را به بهترین ابزار برنامه نویسی سیستم جدید تبدیل کند. نکته این که در آن زمان به منظور تاثیر در افکار عمومی و تاکید بر قدرت Delphi در سیستم عامل 32 بیتی قرار بود که نرم افزار با نام جدید Delphi32 به بازار عرضه شود ولی در آخرین مراحل به خاطر اینکه نشان دهند این زبان زبانی رشد یافته و تکامل یافته نسخه قبلی یعنی Delphi1 است نام Delphi2 را برای آن انتخاب کردند.

Microsoft تلاش کرد که با Visual Basic 4 با Delphi مقابله کند ولی از ابتدا کیفیت پایین آن و ضعف آن در انتقال برنامه های 16 بیتی به سیستم 32 بیتی و بروز اشکالات ساختاری در طراحی آن موجب شکست زودهنگام Visual Basic 4 شد. در این زمان هنوز تعداد زیادی از برنامه نویسان به Visual Basic وفادار بودند. Borland هنچنین روشها و ابزارهای قدرتمندی همچون PowerBuilder برای طراحی نرم افزار های Client/Server ارائه داد ولی Delphi هنوز آن قدر قدرتمند نشده بود که بتواند نرم افزارهایی که جایی در بین توسعه گران پیدا کرده اند را براندازد.

سال 1997 - Delphi3

از زمان تهیه و توسعه Delphi1 تیم توسعه Delphi در فکر گسترش و ایجاد یک زبان قدرتمند جهانی بود. برای Delphi2 این تیم تمام نیروی خود را صرف اعمال مربوط به انتقال تواناییها و کارکرد ها به سیستم 32 بیتی و همچنین اضافه کردن خصوصیات Client/Server و پایگاه داده کرد. در زمان تهیه Delphi3 تیم توسعه فرصت لازم برای گسترش مجموعه ابزار موجود را یافت و در این راستا کیفیت و کمیت ابزارهای Delphi بهبود یافت. به علاوه راه حل هایی برای مشکلات عمده و قدیمی برنامه نویسان تحت ویندوز ارائه شد. به ویژه استفاده از برخی فناوری های پیچیده و نا مفهوم (مثل COM و ActiveX وتوسعه نرم افزار های تحت Web وکنترل پایگاههای داده چند کاربره). روش نمایش کد برنامه همچنین توانایی کامل کردن خودکار کد (Code Completion) عملیات کد نویسی را راحت تر کرد. ضمن این که همچنان در بیشتر موارد اساس و متدولوژی برنامه نویسی مانند Delphi1 بود و بر پایبندی به قوانین اصولی Pascal تاکید می شد.

در این زمان رقابت شرکت های تولید کننده ابزار های برنامه نویسی بسیار تنگاتنگ شده بود. Microsoft با ارائه Visual Basic 5 به پیشرفت های خوبی دست یافت ازجمله پشتیبانی قوی از COM و ActiveX و ایجاد برخی خصوصیات و تغییرات کلیدی و اساسی در کامپایلر VB. ضمن این در همین سال Borland با پشتوانه قوی Delphi و با استفاده از ساختار موفق آن ابزارهای دیگری همچون Forte و BC++ Builder به بازار عرضه کرد.

تیم Delphi در زمان طراحی Delphi3 چند تن از اعضای کلیدی خود را از دست داد. Andres Hejlsberg معمار اصلی Delphi در اقدام غیر منتظره ای Borland را ترک کرد و تصمیم گرفت به رقیب دیرینه یعنی Microsoft بپیوندد. اما حرکت تیم Delphi متوقف نشد و معاون Hejlsberg که سالها تجربه همکاری با او را داشت توانست رهبری این تیم را به خوبی در دست بگیرد. همچنین مسئول فنی تیم (Paul Gross) هم در اقدام مشابهی به گروه Microsoft ملحق شد. این تغییرات بیشتر به خاطر اختلافات شخصی بین افراد تیم بود و نه به خاطر مسائل حرفه ای.

سال 1998 - Delphi4

Delphi4 بیشتر بر روی راحتتر کردن کار با دلفی متمرکز شد. مرورگر روال ها (Module Explorer) بهبود یافت و مرور و ویرایش Unit ها را راحت تر کرد. کنترل کد و کامل کردن خودکار کلاسها این فرصت را به کاربر داد که فکر و زمان خود را روی ساختار اصلی برنامه بگذارد و در وقت صرفه جویی کند. طراحی رابط کاربر هم کاملاٌ عوض شد و بهبود یافت و اشکال زدا (Debugger) نیز پیشرفت قابل توجهی داشت. Delphi4 قابلیتهای برنامه نویسان را در استفاده از تکنولوژیهای چند منظوره خارجی مثل MIDAS ، DCOM ، MIS و Corba افزایش داد.

در این سال Delphi جایگاه خود را در رقابت با دیگران مستحکم کرده بود و کم کم به سمت دست یابی به سودآوری مالی مورد نظر خود پیش می رفت. در واقع در این زمان بود که حاصل کار سنگین چند ساله تیم نمایان می شد. بعد از سالها آزمایش Delphi شهرت و محبوبیت خاصی پیدا کرد و دیگر برنامه نویسان Delphi توانایی جدا شدن از آن را نداشتند. در این زمان Borland به کار سوٌال برانگیزی دست زد و به منظور تبلیغ بیشتر و برتری در جنگ روانی با دیگر شرکتها نام Inprise را برای فعالیتهای تجاری خود برگزید.

ابزار های مربوط به فن آوری Corba را گسترش داد تا راه جدیدی برای سودآوری ایجاد کند. برای موفقیت در این زمینه Corba نیاز به رابط کاربر قدرتمندی داشت که در کنار توانایی های آن کار کردن با آن نیز راحت باشد. دقیقاٌ همان کاری که در سالهای قبل در مورد COM و برنامه نویسی تحت Web انجام شده بود و به موفقیت دست یافته بود. با این وجود بنا به دلایل مختلفی این گسترش و توسعه Corba هیچ وقت تکامل و موفقیتی که مورد نظر بود را به دست نیاورد و بر خلاف تبلیغات و سرمایه گذاری های انجام شده فن آوری Corba تنها توانست نقش کوچکی در روند رو به جلوی Delphi ایفا کند.

سال 1999 - Delphi5

Delphi5 در برخی زمینه ها پیشرفت های قبلی را ادامه داده است. اولاٌ مسیری را که Delphi4 با اضافه کردن ویژگیهای زیادی شروع کرده بود ادامه داد. Delphi4 باعث شد کارهایی که قبلاٌ به صرف وقت زیادی احتیاج داشت بسیار سریعتر انجام شود. Delphi به شکل امیدوار کننده ای به برنامه نویس این امکان را می دهد که بیشتر به برنامه ای که میخواهد بنویسد توجه کند و نه به قواعد برنامه نویسی و نوشتن کد های تکراری و خسته کننده. این ویژگیهای سودمند شامل رابط کاربر بهبودیافته و سیستم اشکال زدایی(Debugger) توانمند ، امکانات برنامه نویسی تیمی و ابزار های ترجمه می شود.

ثانیا Delphi5 خصوصیات جدیدی را در بر می گیرد که توسعه برنامه های تحت وب را واقعاٌ راحت کرده است. این ویژگیها شامل طراح اشیای مربوط به ASP برای ساختن صفحات (Active Server Page)، اشیایی موسوم به Internet Express برای پشتیبانی از XML و خصوصیات جدید MIDAS که آن را به یک ابزار همه کاره در پایگاه های داده تحت Web تبدیل کرد. در نهایت با صرف وقت ، هزینه و صبر زیاد توانست Delphi5 قدرتمند را عرضه کند. این فعالیت مدتها به طول انجامید و قبل از عرضه عمومی، Delphi5 بارها در بازبینی ها و آزمایشهای داخلی قسمتهای مختلف آن تغییر کرد و بهبود یافت.

Delphi5 در نیمه دوم سال 1999 به بازار عرضه شد و به نفوذ و تسلط بر بازار ادامه داد. در این زمان Visual Basic که کم کم به عضوی تحقیر آمیز برای Microsoft تبدیل می شد هم با پیشرفتهایی توانست در رقابت دوام بیاورد و از صحنه خارج نشود. در اقدام درست و به جایی نام Inprise دوباره به Borland بازگشت. این اقدام از سوی طرفداران و مشتریان قدیمی Borland با استقبال خوبی مواجه شد.

سال 2001 – Delphi6

در هنگام تهیه Delphi6 ساختار Delphi در زمینه های مختلف شکل گرفته بود و به یک تکامل نسبی رسیده بود. این مسئله باعث شد که تیم طراحی بتواند وقت خود را بر روی طرحی که مدتها تنها در حد یک نظریه بود بگذارد و آن را بسیار زودتر از آن که انتظار می رفت عملی کند: گام نهادن به محیط های فراتر از Windows . بیشتر نیروی توسعه گران Delphi در این مدت صرف رهانیدن Delphi از بند Windows شد که این خود در درجه اول مبارزه ای آشکار با سلطه Microsoft بود و ثانیاٌ راه برنامه نویسان را به سوی فضا های دیگر برنامه نویسی باز کرد. در ابتدا این عمل ریسک بزرگی بود و بیم آن می رفت که جایگاه Delphi در Windows هم به خطر بیفتد ولی در نهایت به نقطه رشد و قوتی بدل شد که Delphi را به یکی از بهترین ابزار برنامه نویسی Multi Platform تبدیل کرد.تکنولوژی CLX روالهای مختلف Delphi را با Kylix (عضو جدید خانواده Borland که در فضای Linux کار می کند) به اشتراک گذاشت و استفاده از سیستم بایت Java باعث شد که Delphi حتی از قید سخت افزار هم رها شود.

به نظر می رسد که این فعالیتها باعث ثبات Delphi در دنیای برنامه نویسان شود و نگرانی های Borland و برنامه نویسان که همیشه می ترسیدند که مبادا با ضعیف شدن Windows جایگاه خود را از دست بدهند حال به افتخار و آرامش برای آنان و نگرانی برای طرفداران Microsoft تبدیل شده است.

تاریخچه VB

نگارش 1 ویژوال بیسیک در سال 1990 به وجود آمد . تا آن زمان برنامه نویسی برای ویندوز به وسیله زبان برنامه نویسی C-که کار با آن بسیار دشوار بود- امکان پذیربود .برای نمونه شما مجبور بودید پنج صفحه کد توسط زبان برنامه نویسی C بنویسید تا یک پنجره معمولی ویندوز که درون آن خالی است ایجاد شود! و هنچنین اگر شما میخواستید کنترلهای بصری (Visual Elements) مانند دکمه ها ، جعبه لیست ها ، جعبه متن ها و ...را ایجاد نمایید باید مقدار بسیار زیادی کد می نوشتید و زحمت بسیاری را نیز متحمل می شدید .

کارایی فوق العاده ویژوال بیسیک همه چیز را تغییر داد . در حال حاضر اگر شما به یک دکمه (Button) نیاز داشته باشید کافیست آن را بر روی مکانی که میخواهید بکشید و آن را در آن جا قرار دهید یا اگر به یک جعبه متن(TextBox) احتیاج داشته باشید میتوانید آن را نیز در مکان دلخواه قرار دهید بدون اینکه مجبور باشید حتی یک خط کد هم بنویسید . تولد ویژوال بیسیک یک انقلاب بزرگ را شکل داد و هزاران امکان قدرتمند را در اختیار برنامه نویسان ویندوز قرار داد . به طور کلی ویژوال بیسیک ،برنامه نویسی ویندوز را برای همیشه تغییر داد .

تا زمانی که ویژوال بیسیک پا به عرصه دنیای برنامه نویسی بگذارد ایجاد و مدیریت یک رابط کاربری (UI که مخفف User Interface می باشد و به طور کلی به ظاهر برنامه گفته میشود) بسیار دشوار بود ولی الان ایجاد رابط کاربری نه تنها ساده است بلکه در بعضی موارد یک سرگرمی نیز محسوب می شود .

به مرور زمان نگارشهای بعدی ویژوال بیسیک آمدند و در هر نگارش امکانات جدیدی به آن اضافه شد . در برنامه نویسی ویندوز، عناصر رابط کاربری (عناصری که کاربر با آنها سر و کار دارد) مثل دکمه ها و جعبه متن ها و و جعبه لیست ها، کنترل (Control) نامیده میشوند . نگارش 3 ویژوال بیسیک باز هم تصویری جدید از ویژوال بیسیک را بوجود آورد و آن به خاطر این بود که برنامه نویسان میتوانستند از طریق Data Access ObjectsDAO با بانک های اطلاعاتی ارتباط برقرارکرده و با آنها کار کنند . نگارش 4 و 5 ویژوال بیسیک با هدف برنامه نویسی بر روی ویندوز 95 به وجود آمدند و مطالبی را درباره برنامه نویسی شیء گرا (OOP که مخفف Object Oriented Programmingمی باشد) معرفی کردند .

نگارش 6 ویژوال بیسیک قابلیتهای بسیار زیادی را با خود به همراه داشت که از مهمترین آنها میتوان بهَADO(ActiveX Data Objects) اشاره کرد که به شما اجازه کار با بانکهای اطلاعاتی با منابع بسیارمتنوع و حتی بر روی اینترنت را می داد .

توسعه وب و برنامه نویسی برای اینترنت در ویژوال بیسیک 6 راه را برای آینده و به وجود آمدن نگارشهای جدید ویژوال بیسیک با قابلیتهای بسیار زیاد هموار ساخت . مایکروسافت دریافت که توسعه برنامه نویسی وب راهی است که باید ادامه دهد و به دنبال آن برود . چندین سال بعد از به وجود آمدن ویژوال بیسیک نگارش جدید این زبان برنامه نویسی با نام Visual Basic.Net 2002 پا به دنیای برنامه نویسی نهاد که تقریبا ویژوال بیسیک 6 را از میان برداشت . زبان برنامه نویسی در ویژوال بیسیک دات نت رشد کرده است و بسیاری از دستورهای قدیمی حذف شده اند و دستورها و قابلیتهای دستوری جدید جایگزین آنها شده اند . مراحل ساخت برنامه ها به طور کلی از پایه تغییر کرده است . در حقیقت این به آن معناست که قبلا شما نمی توانستید به طور خودکار کدهای قدیمی را ارتقاء دهید تا در نگارش جدید بتوانید از آن استفاده کنید . اما ویژوال بیسیک دات نت ابزاری را در اختیار شما میگذارد که به وسیله آن می توانید برنامه هایی را که در ویژوال بیسیک 6 نوشته اید به کد ویژوال بیسیک دات نت تبدیل کنید البته باید توجه داشته باشید که این ابزار تنها در تبدیل کدها و برنامه های ساده به شما کمک می کند و برنامه های پیشرفته و بزرگ را نمیتوان از این طریق به کد ویژوال بیسیک دات نت تبدیل کرد چون ویژوال بیسیک دات نت از پایه و بنیان تغییر کرده است . نگارش بعدی این زبان برنامه نویسی نیز Visual Basic.Net 2003 میباشد که امکانات بسیار زیادی به آن افزوده شده است و از موراد بسیار زیادی پشتیبانی میکند که در زیر به برخی از آنها را اشاره شده است :

• پنجره های غیر مستطیلی

• کدهای جدید در چارچوب کاری دات نت (.Net Framwork)

• پشتیبانی بهتر برای تبدیل کدهای ویژوال بیسیک 6 به ویژوال بیسیک دات نت 2003

• ویزگی تعریف متغیر برای یک حلقه (Loop) در داخل خود حلقه

• توسعه دسترسی به وب سرویس ها

• ارتقا امنیت در دیباگرها

• امکان برنامه نویسی برای دستگاههای هوشمند( Smart Devices ) مانند Pocket PC

• پیشرفت در توسعه و گسترش برنامه های کاربردی و ساختن فایلهای نصب کننده برای آنها

و بسیاری امکانات دیگر

 آشنایی مختصر با SWISH MAX

شاید کمتر کسی را بتوان سراغ گرفت که با نام برنامه SwishMAX 2 آشنا نباشد. نرم افزار SwishMAX 2 یکی از بهترین و کاملترین نرم افزارهای طراحی فلش در دنیا می باشد که قابلیتهای فراوانی در طراحی برنامه های پویای فلش و انیمیشن به کاربران ارائه می کند.

بالاخره پس از چند ماه انتظار و ارائه نسخه های آزمایشی فراوان توسط شرکت Swish نگارش نهایی نرم افزار SwishMAX 2 در روز 25 سپتامبر 2007 برای دانلود عموم روی سایت شرکت سازنده قرار گرفت.

نسخه 2 این نرم افزار نسبت به نسخه 1 آن تغییرات فراوانی کرده است و امکانات زیادی به آن افزوده شده است از جمله این امکانات قابلیت استفاده و ساخت components است که پیشتر فقط در نرم افزار Adobe Flash شاهد آن بودیم. به هر حال این نرم افزار برنامه ای قدرتمند برای طراحی بنر های فلش، سایت های مولتی مدیا و Autorun می باشد.

قابلیتهای جدید در نگارش SwishMAX 2 عبارتند از:

- واسط کاربری جدید و پیشرفته

- قابلیت ویرایش پیشرفته متن در محیط انیمیشن

- جستجوگر پیشرفته افکتها

- عدم نیاز به فلش پلیر (فلش پلیر داخلی)

- بهینه سازی ویرایش و طراحی اشکال

- پشتیبانی کامل از فرمتهای صوتی و تصویری

- قابلیت تست پیش بار گذار انیمیشن

- قابلیت وارد کردن مستقیم ویدئو در پروژه

- زبان اسکریپت نویسی پیشرفته و بهینه سازی شده

- ساخت و ویرایش کامپونتهای آماده

- پشتیبانی کامل از زبانهای HTML و JAVA