نکته :
با سلام . احتمالاْ این مطلب جامع ترین مطلب در اين رابطه البته تا این تاریخ میباشد.

وظایف مهندسان ناظر ساختمان در خصوص ایمنی در کارگاههای ساختمانی

طبق ماده ۷ آيين‌ نامه‌ حفاظتي‌ كارگاه‌هاي‌ ساختماني‌: هرگاه مهندسان ناظر در ارتباط با نحوه اجراي عمليات ساختماني ايراداتي مشاهده نمايند كه احتمال خطر وقوع حادثه را در برداشته باشد، بايد فوراً مراتب را همراه با راهنمايي‌ها و دستورالعمل‌هاي لازم، كتباً به كارفرما يا كارفرمايان مربوطه اطلاع داده و رونوشت آن را به واحد كار و امور اجتماعي محل و مرجع صدور پروانه ساختمان تسليم نمايند. كارفرما موظف است فوراً كار را در تمام يا قسمتي از كارگاه كه مورد ايراد و اعلام خطر واقع شده متوقف و كارگران را از محل خطر دور و اقدامات مقتضي در مورد رفع خطر بعمل آورد.

قابل ذکر است مرجع اصلی مستندات قانونی که مهندسان ساختمان می توانند در هنگام مشاهده نواقص به ان استنادوبه کارفرما ابلاغ نمایند

۱-آئین  نامه حفاظتی کارگاههای ساختمانی مصوب شورایعالی حفاظت فنی

۲-مبحث دوازده مقررات ملی ساختمان

می باشد.البته بیش از ۹۰درصدمواد آئین نامه های فوق الذکر مشترک ومشابه می باشد.

برای دریافت نسخه های الکترونیکی آئین نامه حفاظتی کارگاههای ساختمانی میتوانید به سایت سازمان

هرگز آجر چینی دیوار را درپایان روز کاری به صورت نامتعادل رها نکنید.

ايجاد شرايط ايمن در كارگاه صرفا از طريق اقدامات مهندسي امكان پذير مي باشد.ابلاغ روشهاي ايمن تخريب ،گود برداري ها،اجراي اسكلت و...صرفا از يد تواناي مهندسين ساخته است لذا سپردن ساخت وساز به متخصصين وجلوگيري از ساخت وساز افراد فاقد مهارت مي بايست به صورت جدي توسط دستگاههاي ذيربط پيگيري شود.

تصاويرزيرمربوط به حادثه ايست كه در آن آجر چيني ديوار جانپناه در پايان روز كاري توسط استادكاران به صورت ناپايدار رها شدو وزش باد در همان شب موجب تخريب ديوار وريختن نخاله هاي آجر بر روي سقف ساختمان ويلائي مجاور شده است.خوشبختانه ساكنان منزل در مسافرت بودند وحادثه مورد نظر خسارات جاني نداشته است.

ایمنی و حفاظت فنی:

در محیط¬های صنعتی با وجود ماشین آلات و ابزار فراوان ، غالبا ًکارگران در معرض مخاطرات مختلف قرار دارند. با توسعه تکنولوژی و افزایش کاربرد ماشین در امر تولید نیز احتمال مخاطرات و حوادث در این گونه محیط¬ها زیاد تر می¬شود. سوانح در کارخانجات ممکن است باعث نقص عضو یا فوت افراد شود که به سهولت  وسرعت قابل جبران نیست و برای سازمان فقدان یک متخصص که سال¬ها برای تربیت او سرمایه و وقت مصرف شده است، زیان سنگینی به شمار می¬آید.

در سازمان¬های تولیدی که اصول و موازین (ایمنی و حفاظت فنی) مراعات نمی¬شود، روحیه کارکنان نیز ضعیف و متزلزل است و کمتر امکان دارد کارگر خوب و طراز اول در خدمت چنین سازمان¬هایی مشغول به کار باشد. بنابراین اجرای تدابیر و برنامه¬هایی به منظور ایمنی و حفاظت فنی کارکنان، در درجه اول اهمیت، در راستای تأمین و نگه¬داری نیروی انسانی، قرار دارد. در عین حال، صرف هزینه و تخصیص اعتبار در برنامه¬های سازمان، به منظور ابداع تدابیر و استقرار وسایل جهت جلوگیری از حوادث، در مقابل منافع حاصل از آن، اندک و ناچیز به شمار می¬رود.

اصولاً ایمنی، حفاظت فنی و بهداشت صنعتی رشته وسیع و گسترده¬ای است که تحت عنوان(حفاظت صنعتی) به مجموعه تدابیر، اصول و مقرراتی گفته می¬شود که با به کار گرفتن آن¬ها بتوان نیروی انسانی و سرمایه را در مقابل خطرات مختلف و محتمل در محیط¬های صنعتی به نحو مؤثری حفظ و حراست کرد و یک محیط کاری بی¬خطر و سالم جهت افزایش کارایی کارکنان به وجود آورد. 

ایمنی ساختمان:

شرایط کارگاه:

استاندارد وسعت کارگاه برای هر فرد کارگر12 متر مکعب است. و اگر فاصله زمین تا سقف 3 متر باشد، سطح مورد نیاز هر کارگر 4 متر مربع در نظر گرفته می¬شود. در صورت وجود ماشین آلات در کارگاه فضا به کارگاه افزوده می¬شود. کف کارگاه باید صاف ، قابل شستشو، غیر لغزنده و بدون برآمدگی بوده تا از آسیب به کارگر جلوگیری کند . همچنین جهت سنگفرش آن باید از بتون¬های چهار گوش استفاده کرد. در صورت وجود وسایل حمل و نقل داخل کارگاهی لازم است محل مناسب با خط¬کشی ایمنی تعبیه شود.

شرایط نرده یا حفاظ¬های کارگاهی:

کلیه پرتگاه¬ها و محل¬هایی که احتمال سقوط کارگر وجود دارد باید نرده گذاری شود. این مکان¬ها شامل: اطراف پله¬ها، اطراف کانال¬های زیرزمینی و کناره¬های ¬آدم¬رو می¬باشند. نرده¬ها باید از جنس آهن ، پروفیل و یا به طور کلی مقاوم بوده و دارای ارتفاع حداقل 90 سانتی مترو به فاصله 2 متر از یکدیگر دارای پایه مقاوم متصل به زمین باشند.

شرایط پله :

هر پله باید دارای طول ، عرض و ارتفاع مناسب بوده تا از بروز حادثه جلوگیری کند . طول حداقل 90 سانتیمتر ، عرض حداقل 33 سانتیمتر و ارتفاع 14 تا 33 سانتیمتر از شرایط یک پله مناسب است . ارتفاع همه پله¬ها باید با هم برابر باشند تا شرایط ایمنی را به¬وجود آورند. فاصله بین دو پاگرد پله نباید از 3 متر و 75 سانتیمتر بیشتر باشد . و در صورت داشتن طول بیشتر از 2 متر و25 سانتیمتر علاوه بر داشتن نرده جانبی از نرده وسط هم برخوردار باشد . در صورت برخورداری از رم یا سطح شیبدار نباید شیب آن بیشتر از 10 درجه باشد .

روشنایی ساختمان :

یکی از مهمترین مباحث محیط فیزیکی کار را نور و روشنایی تشکیل می¬دهد که ارتباط نزدیکی با ایمنی ساختمان دارد . از نور نه تنها برای رؤیت اشیا و انجام کارها ، که از آن به عنوان عاملی برای ایجاد یک محیط کار مطبوع استفاده می¬شود . علاوه بر آن میزان روشنایی رابطه مستقیمی با افزایش بازدهی کار افراد دارد. برای تأمین روشنایی محیط ، اولویت با نور طبیعی است و در صورت عدم کفایت از نور مصنوعی استفاده می¬شود . تحقیقات انجام شده نشان می¬دهد که حداقل نور در محیط کارگاه و خارج از آن 20 ، عدم لزوم تشخیص جزئیات 50 ، تشخیص متوسط جزئیات 200 و تشخیص دقیق جزئیات lux300 می¬باشد .

شرایط نردبان :

نردبان¬ها به طور کلی به دو دسته ثابت و متحرک تقسیم می¬شوند و نردبان متحرک به دو صورت یک طرفه و دو طرفه وجود دارد . که شرایط ایمنی آنها به طور کلی شامل موارد زیر می¬باشد:

1 . در کلیه نردبان¬ها از دو پله آخر نباید استفاده کرد .

2 . نردبان یک طرفه باید دارای کفشک باشد . تا لیز نخورد .

3 . زاویه مناسب برای نردبان یک طرفه 75 درجه است .

4 . از رنگ زدن نردبان چوبی باید جلوگیری کرد .

5 . طول نردبان یک طرفه قابل حمل بیشتر از 10متر نبوده و از اتصال دو نردبان به یکدیگر خودداری شود .

رنگ ساختمان :

بدون تردید در محیطهای کاری رنگ دارای تأثیر روانی زیادی در افراد می¬باشد . غیر از آن رنگ در ایمنی و روشنایی محیط نیز دخیل است . انواع رنگها و کاربرد آن¬ها شامل:

 رنگهای گرم مثل قرمز و نارنجی در رختکن ،سلف و آسانسور

رنگهای سرد مثل سبز ، آبی و فیروزه¬ای در ورود و خروج  اضطراری .

رنگهای روشن مثل کرم ، لیمویی و نیلی در دیوار داخلی صنایع .

رنگهای تیره مثل مشکی در مشخص کردن موانع و ایجاد تباین لازم .

رنگهای درخشنده مثل سبز ، زرد ، فسفری برای شعار و پوستر ایمنی .

علاوه بر آن در محیط¬های کار تأسیسات و لوله کشی¬ها با رنگ¬های زیر مشخص می¬گردند:

بخار: قرمز، آب: سبز ، هوا:آبی ، گاز:زرد ، اسید: نارنجی، قلیا: بنفش، روغن: قهوه ای، خلاء : خاکستری و ماده نفتی با رنگ سیاه

سیستم Earth :

جهت  تعبیه ایمنی برق در ساختمان¬ها از سیستم اتصال به زمین استفاده می¬شود. اکثراً این سیستم از سیم¬هایی به وجود آمده است که در اطراف ماشین آلات قرار گرفته ، که از این سیم¬ها یک سیم که اصولاً هادی برق ، ضخیم و معمولاً مسی است ، گرفته شده و داخل حفره ای به نام چاه Earth قرار می¬گیرد. این چاه باید مرطوب بوده و حداکثر 60 سانتی متر از فونتاسیون ساختمان دور باشد. ( لازم به ذکر است که مقاومت سیم¬ ¬ها یا الکترود¬ها نباید از 10 اهم بیشتر باشد تا به انتقال سریع برق کمک کند.

ایمنی انبار مواد شیمیایی:

1 . افراد باید خواص، خطرات و حتی کمک¬های اولیه در رابطه با مواد را آموزش ببینند.

2 . تهویه مناسب در قسمت انبار مواد شیمیایی نصب شود.

3 . مواد شیمیایی چون اسید¬ها در ظروف کاملاً در بسته نگه¬داری شوند . در صورت وجود مواد خطرناکی چون تتراکلریدکربن از هواکش موضعی استفاده شود.

5 . لوله کشی مواد شیمیایی با رنگ مناسب پوشانده شود تا با لوله کشی آب اشتباه گرفته نشود.

ایمنی برق:

حرکت آزاد الکترون¬ها در مسیر اتم را جریان الکتریسته می¬نامند، که این حرکت به پتانسیل ابتدا و انتهای مسیر و مقاومت سیم  بستگی دارد. الکتریسته از نظر زیست محیطی انرژی تمیزی است به طوری که کشور¬های پیشرفته در پی تبدیل سایر انرژی¬هایشان به این انرژی هستند. در کنار محسنات الکتریسته یا برق، این انرژی دارای خطراتی نیز می¬باشد که شامل: خطر آتش سوزی ناشی از نقص سیم¬ها و کابل¬های برق و خطر برق¬گرفتگی ناشی از اتصال مستقیم آن با انسان است. در مورد خطر آتش سوزی اقداماتی چون استفاده از فیوز، ، رله¬های مغناطیسی و ترانس¬های مبدل  وحفاظت از سیم¬ها و کابل¬ها توصیه شده است.

فیوز: وسیله ای است که در راه عبور جریان الکتریسته قرار می¬گیرد تا سیستم رادر مقابل جریان اضافی محافظت نماید.فیوز¬ها به دوصورت کلی حرارتی و مغناطیسی وجود دارند.

رله مغناطیسی: سیم پیچی است که جهت سیم¬های آن خلاف یکدیگر است و چنانچه جریان خروجی مساوی با جریان ورودی نباشد سریع جریان برق قطع خواهد شد.

ترانس مبدل: ترانس بسته به کاربرد کاهنده یا افزاینده بوده و باعث کاهش و افزایش جریان می¬شود. این سیستم به صورت سیم¬هایی است که داخل یک ماده شیمیایی خنثی قرار گرفته است وجریان زیاد باعث ذوب سیم¬ها می¬شود.و در انتها ما از برق القایی استفاده می¬کنیم.

حفاظت از سیم وکابل: این حفاظت به صورت انتخاب سیم و عبور جریان مناسب از آن امکان¬پذیر است . دراین صورت سیم مورد استفاده باید دارای قطر نسبتاً زیاد و مقاومت کافی باشد. ( جریان گرفتن از یک کابل جهت استفاده از چند دستگاه برقی وعبور جریان بیشتر از ظرفیت  می¬تواند خطر آتش سوزی داشته باشد.)

جهت حفاظت افراد در برابر خطر برق گرفتگی اقداماتی چون آموزش افراد در رابطه با حفاظت از خود در برابر این انرژی، استفاده از سیستم Earth و استفاده از وسایل حفاظتی ایمن از جمله کفش ایمن، دستکش و کلاه ایمنی، توصیه شده است.

شدت جریان ایمن حداکثر 50 میلی آمپر و مقاومت 10000-500 اهم  و متوسط 3000-1300 اهم توصیه شده است. در برابر شدت جریان ، عبور جریان بیشتر از این مقدار باعث فیبریلاسیون بطنی( انقباض سریع، تند ونامنظم تارهای عضلانی قلب رامی¬گویند.) می¬شود.

این انرژی دارای اثرات زودرس و دیررسی است که انسان برق گرفته را گرفتار می¬کند . این اثرات شامل:

اثرات زودرس: پرت شدگی فرد برق گرفته، انقباض عضلانی، لرزش و شوک می¬شود که بنا به شدت جریان این علائم خفیف یا شدید خواهند بود.اثرات دیررس: اختلالات قلبی و عروقی، آریتمی ضربان قلب، کاهش یا افزایش فشار خون، لخته شدن خون، کاهش حافظه، تیرگی شعور، اختلالات حسی و عصبی، عفونت عنبیه، کاهش بینایی ، عوارض کلیوی و در نهایت منجر به مرگ می¬شود.

اما لازم به ذکر است که کلیه این عوارض بستگی به عبور جریان از بدن، شدت جریان عبوری، مسیر عبور جریان، بافت بدن، چاقی و لاغری و رطوبت بدن دارد.

ایمنی ماشین آلات :

استفاده از ماشین¬هایی که از نظر خطر دارای اهمیت می¬باشند ، مستلزم اتخاذ تدابیر حفاظتی خاصی می¬باشند . در آغاز انقلاب صنعتی ، استفاده از ماشین¬ها باعث ایجاد خطرات زیادی می¬گردید. ابتدا برای تقلیل دادن میزان مخاطرات ، مقررات و آیین نامه¬های قانونی در خصوص حفاظت در کار با آنها و بازرسی مؤسسات صنعتی وضع شد و پس از آن به تدریج ماشین¬ها مجهز به وسایل حفاظتی گردیدند که اغلب آنها رضایت¬بخش نبودند ، بعضی از آنها مزاحمت در کار عادی با ماشین فراهم نمودند یا کار با آن مستلزم صرف وقت زیاد و بیش از حد بود به طوری که کارگران برای راحتی کار حفاظ¬ها را از روی ماشین¬ها برمی¬داشتند .

- در ماده شماره 82 در مورد شرایط حفاظ¬ها به شرح زیر بحث شده است :

1 . وسایل حفاظتی بایستی طوری ساخته شود و مورد استفاده قرار گیرد که شامل موارد زیر می¬باشد :

الف) حفاظت را به طور کامل تأمین کند.

ب) از داخل شدن در منطقه خطرناک ، هنگام کار پیشگیری کند.

ج) موجب ناراحتی برای کارگر نشود.

د) به تولید لطمه وارد نکند.

ه) به طور خودکار یا با کمترین تلاش به کار افتد.

و) متناسب با ماشین و کاری باشد که انجام می¬شود.

ز) بهتر است حفاظت ، جزئی از ماشین باشد .

ح) اشکالی برای روغن کاری ، بازرسی ، تنظیم و تعمیر ماشین بوجود نیاورد.

ط) بتواند مدت مدیدی با حداقل مراقبت مورد استفاده قرار گیرد.

ی) در مقابل فرسودگی و ضربه مقاومت نماید.

ک) با دوام بوده در برابر آتش و مواد خورنده مقاومت کند.

ل) خود حفاظ منبع ایجاد خطر نباشد ( دارای اجزائی نباشد که موجب حادثه گردد. )

م) نه تنها در برابر مخاطرات احتمالی بلکه در برابر حوادث پیش بینی نشده نقش حفاظتی ایفاء نماید.

انواع حفاظ شامل : مکانیکی ، قفل کننده ، اتوماتیک ، متفرقه ( دو دکمه¬ای ) ، دست بندی ، چشم الکترونیک و پدالی می¬باشد .

ایمنی جوشکاری:

پس از گذشت صد سال از اختراع اولین جوشکاری قوس الکتریکی، هنوز هم تصوری که مردم از جوشکاری دارند عبارت از مردی است که پشت یک ماسک قرار گرفته و به ایجاد نور درخشان، دود و جرقه مشغول می¬باشد. برای بینندگان تلویزیون، جوشکاری یک منظره تماشایی است و فکر یک صنعت سنگین را تداعی می¬کند. برای دیگران، جوشکاری با تعمیراتی که روی یک گلگیر معیوب و زنگ¬زده اتومبیل در یک تعمیرگاه انجام می¬شود مترادف است. حتی دیدگاه یک مهندس آموزش¬دیده نیز در مورد جوشکاری، غالباً تا حد زیادی به کار روزانه و تجربه شرکتی که درآن کار می¬کند محدود می¬شود. با وجود این ، واژه جوشکاری شامل تعداد زیادی از روش¬هایی است که توسط مهندسان تولید به¬کار گرفته می¬شود. در حقیقت همین تنوع است که جوشکاری را یک روش غیر¬ قابل جایگزین در تولید صنعتی نموده است. بسیاری از وسایلی که در زندگی مدرن به آن نیازمندیم، از ساخت دکل¬های نفت و نیروگاه¬ها گرفته تا تولید انبوه اتومبیل و آب¬بندی کپسول¬های ترانزیستور، جز از طریق جوشکاری امکان¬پذیر نمی¬باشد. با این وصف، جای تعجب است اگر بگوئیم ، تکنولوژی جوشکاری توسط مهندسان، تکنسین¬ها و صنعتگران به میزان بسیار کمی درک شده است. تأثیر این موضوع در کیفیت ضعیف محصولات و نیز از دست رفتن فرصت¬های مناسب برای توسعه¬های چشمگیر صنعتی ملاحظه می¬شود.

به طور کلی جوشکاری فعالیتی است که طی آن دو فلز توسط گرما به هم متصل می¬شوند و تفاوت انواع جوشکاری در نحوه تأمین این گرماست.

جوشکاری به دو صورت کلی می¬باشد: جوشکاری قوس¬ الکتریکی و جوشکاری گازی

جوشکاری قوس الکتریک: عمده¬ترین نوع جوشکاری است که درآن جریان الکتریکی از هوایی که بین الکترود و فلز قرار دارد عبور می¬کند و ایجاد جرقه¬ای بزرگ می¬کند که عامل ایجاد گرماست.

جوشکاری گازی: این جوشکاری از سوختن گاز که معمولاً استیلن است به وجود می¬آید.وبه دوصورت کاربید و اکسی¬استیلن می¬باشد.( استیلن در کنار عناصری مثل مس ترکیب قابل انفجار ایجاد می¬کند و بعد از رعایت کلیه نکات ایمنی باید از متان استفاده کرد.)

عوامل فیزیکی محیط کار

سرما و استرس­های سرمایی:

یکی از عوامل فیزیکی زیان­آور محیط­های کاری سرماست، که بدن در برابر آن واکنش کمتری نسبت به گرما از خود نشان می­دهد. دو عامل مهم تأثیرگذار در سرما، دمای هوا و سرعت جریان هوا است که هر چه دمای هوا کمتر و سرعت جریان آن بیشتر شود اثرات زیان­بارتری برای بدن درپی خواهند داشت. تأثیر توأم دما و سرعت جریان هوا رابا شاخصی با عنوان خنک­شوندگی باد(WCI) بیان می­کنند. این شاخص برای محیط­های بسیار سرد و پایین­تر از نقطه انجماد تعریف شده و با تعیین چرخه کارو استراحت ، نشان می­دهد که شیفت کاری در سرما 4 ساعت می­باشد. ( چرخه استراحت درمواجهه با سرما به معنای گرم کردن افراد است و فرد باید حتماً وارد یک محیط گرم شود.(

عارضه کلی سرما برای بدن تحت عنوان Hypothermia( هایپوترمیا) بیان می­شود .که در آن درجه حرارت بدن به پایین­تر از 35 درجه سانتی گراد می­رسد.

عوامل مستعد در هایپوترمی: لاغر وضعف عضلانی، خوردن الکل و دارو­های آرامبخش، دیابت، کم­کاری تیروئید، کم­کاری غده فوق کلیه، بیماری قلبی و عروقی و سرطان.

هایپوترمی به 3 نوع خفیف(35-33 درجه سانتی­گراد)، متوسط(33-26 درجه سانتی­گراد) و شدید(26 درجه سانتی­گراد به پایین­تر) تقسیم می­شود. که علائم آن به صورت کاهش درجه حرارت بدن، لرز خیلی شدید، کاهش سطح هوشیاری، کاهش ضربان قلب( ابتدا تاکی­کاردی و بعد از آن برادی کاردی)، انقباضات کم و سفتی عضلات ، ایست تنفس و نهایتاً مرگ می­باشد.

از دیگر عوارض سرما می­توان به یخ­زدگی، سرمازدگی، سرما­گزیدگی و پای خندقی اشاره کرد.

یخ­زدگیFrost bite : در این عارضه، بافت انگشتان دچار یخ­زدگی شده و مولکول­های آب تبدیل به بلور­های یخ می­شود و در این مورد سلول­های پوست( شریان) بافت نکروز شده و از بین می­روندوبعد از آن بافت سیاه شده و گانگرن رخ می­دهدکه تغییر بافت برگشت­پذیر نیست و تنها درمان قطع عضو است و شدیدترین حالت سرما در اندام­ها یخ­زدگی است که در یخ­زدگی ممکن است ماهیچه، استخوان، عصب وشریان درگیر شده و برحسب شدت یخ­زدگی از بین بروند.

سرمازدگیPernio : در سرمازدگی که بافت­ها بر اثر سرما دچار آسیب می­شوند ولی به مرحله یخ­زدگی و ازبین رفتن نمی­رسند، علائم گزگز و مور مور شدن، بی­حسی ، درد در سرمازدگی اتفاق میافتد و پوست ناحیه به رنگ قرمز در آمده و دردناک و اگر شدت سرما زیاد شود تبدیل به یخ­زدگی می­شود. سپس وقتی که بافت یخ زد ، ناحیه یخزده حسی ندارد چون خونرسانی قطع و مهم­تر عصب آن از بین رفته است و چیزی وجود ندارد که پیغام را به مغز برساند.

سرماگزیدگی Frost nip: حالت حقیقی است که در زمستان تجربه می­کنیم . نوک بینی قرمز ، سرد و سوزن می­شود و با گرما قابل برگشت است.

پای خندقی یا پای سربازTrench foot: وقتی که عضو مورد نظر بیشتر پا علاوه بر سرما در معرض رطوبت هم واقع می­شود ، در این حالت یخزدگی اتفاق میافتد. عضو مربوطه دچار تغییر رنگ که به رنگ خاکستری یا قرمز درمی­آید، درد و سوزش پا ، تورم ، خونریزی­های زیر پوستی رخ می­دهد.

اقدامات اولیه در مواجه با فرد سرمازده: گرم­کردن تدریجی عضو مربوطه، عدم وارد­کردن فشار به عضو، خارج­کردن لباس و جوراب­های خیس و خشک­کردن موضع ( ماساژ و آب داغ توصیه نمی­شود.) و در آخر در حالی که دست و پا را بالاتر از سطح قلب نگه داشته­ایم ، فرد را به مراکز درمانی انتقال می­دهیم.

کنترل: بهداشت حرفه­ای با توجه به WBGT ، چرخه کارو استراحت را برای گرما و سرما در نظر گرفته، وبیشتر به پیشگیری ،از طریق انتخاب و استخدام افراد مناسب (فاقد بیماری­های قلبی و عروقی، عدم مصرف داروی خاص، عدم وجود ضعف عضلانی و نداشتن سابقه بیماری در اندام مستعد به بیماری) ، محصور سازی، جداسازی، جایگزینی و PPE ( کفش، دستکش و ...) اهمیت می­دهد.

ارتعاش Vibration:

نوسان یک جسم مرتعش را حول یک نقطه معین یا حرکت نوسانی

 یک جسم دور یک جسم مشخص را ارتعاش می­گویند،که به عنوان

 یکی دیگر از عوامل فیزیکی زیان­آور محیط­های کاری مورد توجه

 واقع شده است.در واقع حالت رزونانس یا تشدید ارتعاش برای

 بافت­های بدن زیان­آور است. ارتعاش برای بدن از دوجهت ایجاد خطر می­کند:

1 . ارتعاش کل بدن که تحت عنوانWhoile body vibration تمام بدن را درگیر کرده و بیشتر در راننده­ها، لو­کوموتیورانان،خلبانان، قایق­رانان یا کسانی که با یک وسیله مرتعش کار می­کنند دیده می­شود.

2 . ارتعاش ناحیه­ای که تحت عنوانSegmental یا Hand arm vibration قسمت­هایی از بدن به­خصوص دست و بازو را درگیر می­کند.

در ارتعاش کل بدن ، ارتعاش از یک محل( نشیمنگاه یا قفسه سینه) وارد بدن شده و بر حسب فرکانس جسم مرتعش که بیشتر زیر 20 هرتز است باعث ایجاد رزونانس و درپی آن عارضه می­شود. عوارض در این ارتعاش به صورت کاهش قدرت بینایی، تهوع، استفراغ، اختلال تعادل،اختلالات تولید مثل، بیماری قلبی وعروقی و غیره نمایان می­شود.

ارتعاش ناحیه­ای موقعی روی می­دهد که فرد جسم مرتعش را در دست گرفته، و ارتعاش مستقیماً به دست و بازو و ساعد منتقل می­شود که بیشتر فرکانس­های 350-300 هرتز آسیب­رسان هستند. مهم­ترین عارضه در این ارتعاش بیماری فیبروز انگشتان یا سفید انگشتی است که باعث اختلال خونرسانی در عروق و اعصاب دست به­خصوص انگشتان شده ، به صورت مورمور شدن، بی­حسی، رنگ­پریدگی نوک انگشتان، ودر پی ­آن سیانوز و کبودی آن شده ، بعد از مدتی حمله خاتمه یافته و به حالت طبیعی باز می­گردد.( گفتنی است که تکرار این حالت به مرور زمان باعث زخمی­شدن و نکروز پوست انگشتان می­شود.)

ارتعاش در محیط­های کاری با وسیله­ای بانام ارتعاش­سنجAccelerometer اندازه­گیری می­شود.

عوارض اختصاصی گرما :

گرما­خستگی : این عارضه از شایع ترین اختلالات مواجهه با گرما است که در آن به هر دلیلی درجه حرارت مرکزی بدن به حدود 38 درجه سانتیگراد می­رسد و دارای علائمی چون سردرد ، تهوع ، استفراغ ، تشنگی زیاد ، خشکی دهان ، تاکی کاردی ، افزایش تنفس و در صورت پیشرفت کاهش فشار خون می­باشد .

گرمازدگی Heat stroke: بدترین عارضه گرما که امکان مرگ و میر افراد مستعد در آن به 80% می­رسد . در گرمازدگی که بیشتر از گرماخستگی حاصل می­شود علائمی چون کاهش سطح هوشیاری ، حواس پرتی ، هزیان ، سردرد شدید ، تهوع و استفراغ ، تاکی کاردی ، کاهش فشار خون ، پوست خشک و داغ ، مرگ سلولهای اعضای بدن و در نهایت کما و مرگ دیده می­شود . درجه حرارت مرکزی بدن در این عارضه به بیش از 41 درجه سانتیگراد می­رسد .

غش یا سنگکوب گرماییHeat syncope : در غش گرمایی به علت کار شدید و ناگهانی عصب واگ تپش قلب و فشار خون افت کرده و فرد بهت زده می­شود . معمولاً این عارضه در افرادی روی می­دهد که در محیط گرم حداقل به مدت 2 ساعت ایستاده باشند، که تجمع خون در وریدهای پا باعث کاهش خونرسانی به مغز شده و فرد دچار عارضه می­شود . (لازم به ذکر است که فرد در این عارضه دارای هوشیاری است. )

سکته عضلات Heat cramp : گرفتگی عضلات بیشتر در عضلاتی رخ می­دهد که کار زیادتری انجام دهند مثل دست و پا . در این عارضه در عرض یک یا دو دقیقه سدیم در سطح سلولهای عضلانی کم شده و نمک بدن از طریق تعریق از بین می­رود ،از سوی دیگر،اسیدوز لاکتیک در سطح عضلات باعث سکته عضلات می­شود .

عوارض پوستی : در این عارضه فرد در مواجهه با گرمای محیط دچار انسداد مجاری غدد عرق شده و با پاره شدن کیسه­های عرق به روی پوست ، واکنش­های انتهایی داخل پوست ایجاد می­شود که می­توان با پوشیدن لباس­های نخی ، استحمام ، عرق گیر داروئی و استفاده از کورتون­های موضعی آن را درمان کرد.

مهم­ترین و کاربردی­ترین شاخص در اندازه­گیری میزان گرما  در بهداشت حرفه­ایWBGT است که با آن می­توان چرخه کارو استراحت را نیز تعیین کرد. این شاخص با دستگاهی با عنوانWBGT سنج که شامل سه دمای خشک، تر و گویسان است تعیین می­شود.

پیشگیری و کنترل:

1 . اندازه­گیری میزان گرما در محیط­های کاری و کنترل­آن با فاصله­گذاری و کاهش تماس کارگران با نصب محافظ.

2 . انتخاب و استخدام افراد مناسب در صنایع مواجهه با گرما با انجام معاینات قبل از استخدام ومعاینات دوره­ای و آموزش­ کارگران جهت مصرف ویتامینC ، املاح معدنی چون آهن . منزیم و مصرف آب با فواصل کمتر از نیم ساعت.

روشنایی محیط کار:

پیشرفت صنایع، ازیاد واحد­های صنعتی و تولیدی و نیاز روز افزون به بازده

بیشتر صنایع برای تأمین نیاز­های مصرف­کنندگان ایجاب می­کند که کار بیشتر

در محیط­های بسته در مدت شب وروز ادامه داشته باشد. بنابراین، استفاده از نور

مصنوعی بتدریج توسعه یافته است. امروزه مسئله روشنایی برای کارگاه­های بزرگ صنعتی اهمیتی ویژه یافته است، زیرا کمبود روشنایی در محیط کار افزون بر ایجاد خستگی اعصاب، آسیب­های دیگری به سلامت و بینایی کارگر وارد می­آورد. به طور کلی می­توان اهداف تأمین روشنایی پسندیده و مناسب را چنین بیان کرد:

1 . بیشترین حفاظت از بینایی کارکنان

2 . کاهش عوامل ایجاد خستگی و فشار ناشی از روشنایی کافی

3 . پیشگیری از حوادث ناشی از کار

4 . افزایش بازده کار

5 . بهبود کیفیت فرآورده

بیگمان مهم­ترین حس انسان بینایی است و به این دلیل مهندسی روشنایی اهمیت حیاتی دارد. روشنایی رضایت­بخش دارای ویژگی­های زیر است:

1 . تأمین حداقل شدت روشنایی مورد نیاز( طبق استانداردACGIH)

2 . رنگ نور باید مناسب باشد.( رنگ مناسب که به رنگ نور خورشید نزدیک باشد و در هنگام تجزیه ، هفت رنگ را ببینیم).

3 . لامپ در زاویه دید نباشد .

4 . درخشندگی مناسبی داشته باشد.

5. تباین مناسب داشته باشد.( اختلاف جسم و زمینه زیاد و علاوه برآن درخشندگی جسم از زمینه بیشتر باشد.)بیشترین کنتراست بین سیاه و سفید است.

6 . طراحی به طوری باشد که سایه مناسب باشد و یا اصلاً سایه ایجاد نشود.

وسایل اندازه­گیری روشنایی در بهداشت حرفه­ای شامل : لوکس­متر برای اندازه­گیری روشنایی و فتومتر برای اندازه­گیری روشنایی و درخشندگی است .

سر و صدا :

یکی از بزرگ­ترین ، مخرب­ترین و مهمترین مخاطرات ناشی از صنعتی شدن و توسعه صنایع سر و صداهای نامطلوب ( آلودگی­های صوتی ) و آثار نامطلوب آن بر زندگی بشر است . آزمایشات ثابت کرده است که موش بر اثر سر و صدا و ارتعاشات صوتی شدید تلف می­شود . تحقیقات زیادی که درباره اثرات سوء سر و صدا به عمل آمده ، ثابت کرده است که تمام اندام­های انسان بر اثر سر و صداهای مخرب متأثر می­شود. علل اساسی کری و بخشی از بیماری­ها ، به خصوص بیماری­های عصبی و روانی و حتی بیماری­های قلبی ، در نتیجه مجاورت با سر و صدا به وجود می­آید و مدت مواجهه با سر و صدا در این مورد بسیار مؤثر است .

البته وجود عوارض شنوایی و حساسیت فردی در مقابل نوع صدایی که انسان روزانه با آن سر و کار دارد مهم است ، لکن سر و صدا همواره سلامت گروههای زیادی از کارگران را تهدید می­کند . ثابت شده است که کری در میان کارگران صنایع بیش از سایر بیماری­های حرفه­ای شایع است . تحمل دائمی و طولانی – نه موضعی- سر و صداهای شدید (آلودگیهای صوتی ) در فعل و انفعالات بدن و روی سیستم شنوایی تأثیر داشته واز کری مختصر شروع و در نهایت به کری کامل منجر می­شود . در مراحل نخستین ، یعنی کری خفیف ، تشخیص کری بدون وسایل طبی مشکل بوده و حتی شاید افراد مبتلا نیز خود از ضعف قوه شنوایی برای مدتها آگاه نخواهند شد .

 سر و صدا تنها روی حس شنوایی اثر سوء ندارد ، بلکه از کمیت و کیفیت کار کاسته و روحیه افراد را ناخودآگاه تضعیف می­کند و افراد را تندخو و عصبی مزاج می­سازد و از علل مهم سوانح در محیط کار می­باشد .

ضمناً در ایجاد تشویش ، دلشوره ، هیجان ، خستگی و تنشهای عصبی ، به خصوص در نزد افراد با اعصاب ضعیف و حساس ، سهم به سزایی دارد . همچنین تحقیقات پزشکی نشان داده است که سر و صدا سبب ایجاد تغییراتی در فعالیت­های اندام مختلف بدن ، از جمله دستگاه مرکزی اعصاب و جهاز هاضمه می­شود. به طور کلی کلیه این آثار سوء و خسارات ناشی از سر و صدا ، باعث کاهش کارآیی می­شود.

کلاً سر و صدا دارای اثرات زیانبار بر سلامت کارکنان ، به ویژه آنهایی که کارهای فکری دارند، می­باشد. سر و صدا باعث تحریک وناراحتی اعصاب و خستگی و ضعف عمومی می­شود. ضمناً سر و صدا سبب ایجاد اختلال در امر ارتباطات و استفاده از وسایل ارتباطی می­شود و تمرکز حواس را بر روی کار در دست انجام مشکل می­سازد . اگر در محیطی مثل کارخانجات سر و صدا شدید و مداوم باشد ، قوه سامعه کارکنان به تدریج تضعیف می­شود . سر و صدا زیاده از حد در یک محیط کار باعث کاهش کارآیی فردی کارکنان و کاهش کارآیی کلی واحد می­شود و از این رهگذر میزان اشتباهات در حین کار افزایش یافته و روحیه کارکنان در محیط کار مختل و موارد غیبت ، تمارض و ترک خدمت رو به ازدیاد می­گذارد.

به طور کلی سر و صدا در محیط کار از دو عامل نشأت می­گیرد:

1 . سروصدایی که در داخل ساختمان ایجاد می­شود مثل سروصدای ناشی از کار دستگاه­ها، ماشین­ها، زنگ تلفن و غیره. 

2. سروصدایی که منشأ آن خارج از محیط کار است، نظیر همهمه و بوق اتومبیل­ها، ترافیک و عابران که به خاطر مجاورت محیط کار با خیابان یا با محیط­های شلوغ ایجاد می­شود.

حد مجاز تحمل سروصدا ( آلودگی­های صوتی) در روز به شرح زیر است:

میزان سروصدا به دسیبل

 طول تحمل سروصدا به ساعت

وسايل حفاظت فردي:

 تمام تجهيزات و لباس¬هاي حفاظتي بايد با طراحي هاي متناسب با نوع  كاربرد، توليد شده و در شرايط بهداشتي و به شيوه صحيح  نگهداري شوند. تنها مواردي از اين تجهيزات و لباسهاي قابل استفاده و مورد پذيرش مي باشند كه استانداردهاي NIOSH  و ANSI و OSHA را دارا باشند.

 به دليل تنوع سايزPPE ها در هنگام انتخاب آنها ،‌ بايد سايز مناسب با  كارگر انتخاب گردد تا استفاده از آنها به راحتي صورت پذيرد.

تنه

لباس¬های کار نه از جهت ایمنی که برا ی بهداشت کارگر هستند. این لباس¬ها سالی 2 دست توسط کارفرما تهیه و به کارگر داده می¬شود. از شرایط لباس کار که به اندازه و سایز مناسب کارگر بوده و قسمت آزاد نداشته و لبه های شلوار آن دوبله باشد.

چشم و صورت

براي جلوگيري از آسيب¬هاي چشمي ،‌ بايد كليه افرادي كه ممكن است در معرض خطر باشند ،‌ از جمله كارگران در معرض خطرات موادي چون ذرات اجسام موجود در هوا ، فلزات گداخته و مذاب ، مايعات اسيدي و شيميايي ، گازها و بخارات ،‌ تعليق هاي اجسام در هوا بصورت گرد و غبار ... از عینک¬های ایمنی و محافظ صورت استفاده کنند.

ملزومات محافظ¬هاي چشم و صورت بصورت زير تعيين مي‌گردد:

1.  طراحي آنها به شكلي باشد كه محافظتي معادل نوع خطرات موجود فراهم آورند.

2 .  با توجه به نوع و مقتضيات كاري ،‌شرايط مطلوب و راحتي را در حين استفاده براي كارگران فراهم آورند.

3 .  سايز و نوع آنها به گونه اي باشد كه براي ديد كارگران ايجاد مشكل ننمايد.

4 .  با دوام باشند.

5 .  قابليت ضدعفوني و گندزدايي را داشته ، به راحتي قابل شستشو باشند.   

6.   در صورت استفاده از عینک طبی ،قابل استفاده در روی این عینک¬ها باشد.

 در كليه مكان¬هاي خطر ساز محيط كار ، محل¬هايي براي شستشوي چشم و صورت در هنگام تماس با مواد شيميايي خورنده و يا وقوع ساير خطرات بايد تعبيه گردد. وجود جعبه كمك¬هاي اوليه نيز در اين  نوع مكانها ضروري مي باشد، زيرا هرگونه تأخير در رساندن كمكهاي اوليه به فرد حادثه ديده از ناحيه صورت و بخصوص چشم ، ممكن است منجر به بروز صدمات جدي و دائمي در فرد حادثه ديده گردد.

سرو گردن

براي محافظت سر و پوست آن از پارگي و جراحت ،‌ حاصل از تماس با اشياء تيز بايد از محافظ¬هاي جمجمه سر و همچنين كلاه هاي ضد ضربه استفاده نمود .

كارگران شاغل در بخش بسته بندي ، باراندازي  و باربري ،‌ساختمان سازي ، عمليات برش ، خطوط توليد و تعميرماشين آلات ،‌ انبار،‌ چوب بري ، جوشكاري ،‌ نجاري ،‌ لوله كشي ،‌ سخت افزار و... شامل این افراد هستند. کلاه¬های ایمنی با وزنی حدود400 گرم ،حداکثر تا 3 سال قابل استفاده هستند.

دست

 در هنگام مواجهه با خطرات حاصل از تماس با مواد شيميايي ،‌ پارگي و بريدگي دست ،‌ خراش و ساييدگي ،‌ سوختگي ،  سوراخ شدن ،‌ تماس با مواد بيولوژيكي و همچنين در حضور دماهاي مضر بسيار بالا ، بايد از دستكش هاي مناسب استفاده شود.

 انتخاب دستكش بايد بر اساس مشخصه‌هاي كار مورد نظر ،‌ شرايط كاري ،‌ طول مدت استفاده و حضور خطرات مختلف باشد .در هنگام  استفاده از دستكش ،‌ توجه به اين نكته كه: «جنس تمامي  دستكش ها بگونه اي است كه سرانجام پس از مدت معيني مواد شيميايي را به داخل خود نفوذ خواهند داد»  ضروري مي‌باشد ؛  به همين دليل  قبل از مصرف ،‌ بايد ضخامت زمان و سرعت نفوذ مواد شيميايي در آنها مشخص شده باشد تا بتوان زمان انقضاي آنها را تعيين نمود .

 اداره OHS مي‌تواند در مورد فوق و همچنين در زمينه تعيين جنس دستكش‌هاي مصرفي در برابر مواد شيميايي خاص ، ‌مساعدت نمايد.

مثلا جهت شغل جوشکاری دستکش¬ها از جنس چرم یا اشبالت و تماس با بنزن pvc  باشد.

گوش

در مشاغل مواجه با سرو صدای بالاتر از حد مجاز ، افراد جهت حفاظت از سیستم شنوایی و جلوگیری از افت شنوایی باید از گوشی¬های ایمنی استفاده کنند.این گوشی¬ها به دو صورت کلی موجود می¬باشند:

1 . ear muff (روگوشی)

2 . ear plug (توگوشی)

هر کدام از گوشی¬ها دارای مزایا  ومعایبی به شرح زیر هستند:

روگوشی¬ها سنگین، آسان ، فرکانس بالا راکاهش اما در حد مکالمه را تغییر نمی¬دهند، اما در محیط¬های گرم استفاده از آنها مشکل است.

توگوشی¬ها سبک، ارزان، اما باعث عفونت گوش و حساسیت می¬شوند.

این در حالی است که تو گوشی¬ها حدود30-25 دسی¬بل کاهش صدا را دارند وحتی کاهش تراز شدت صوت رو گوشی¬ها بیشتر از تو گوشی¬هاست.

پا

استفاده از کفش¬های ایمنی جهت جلوگیری از آسیب وارده به پا الزامی است . آسیب شامل سقوط اشیاء روی پا، خراشیدگی، سوختن با مواد مذاب و ... است.

در صنایع و محیط هایی چون معدن و ذوب کاری کفش پنجه فولادی، کاربا مواد خورنده و برقکاری کفش لاستیکی و گتر حفاظتی در مواجه با ترشحات اسیدی و قلیایی ، جرقه¬های آتش و ریختن مواد مذاب توصیه می¬شود. (کفش¬های پنجه فولادی در حدود1500 پوند وزن را تحمل می¬کنند.)

دستگاه تنفس

جهت جلوگیری از آسیب ، حساسیت ریوی ماسک تنفسی توصیه می¬شود.

ماسک¬ها به دو شکل کلی ضد گازو بخارو ضد گرد و غبار تقسیم می¬شوند.

ماسک¬های فیلتر دار ضد گرد وغبار، از جنس پنبه ، دستمال کاغذی و الیاف مختلف می¬باشند که با گرفتن ذرات ، از ورود آنها به ریه¬ها و کیسه¬های هوایی جلوگیری می¬کنند.

ماسک¬های ضد گازو بخار، آغشته به مواد شیمیایی خنثی کننده گازو بخار از آسیب جلوگیری می¬کنند.

(لازم به ذکر است که در محل¬های کمبود اکسیژن مثل حریق¬ها ماسک مجهز به کپسول اکسیژن استفاده شود.)

تنه و سینه

برای این منظور پیش بند ایمنی پیشنهاد می¬گردد. بیشتر این پیش بند¬ها در محیط¬های مواجه با مواد خورنده استفاده می¬شوند که باید نسوز بوده و تمام سینه را بپوشاند. در پرتو¬ها 40-30 سانتی متر پیش بند پایین تر از کمر را باید بپوشاند.

( در محیطی که قطعات گردنده وجود دارد نباید از پیش بند استفاده کرد.)

چطور خطرات گودبرداری ساختمانی را کاهش دهیم

سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران مطلبی درباره چگونگی گودبرداری ایمن و بدون خطر، تلفات و خسارات برای همسایگان و کارگران منتشر کرده است که در ادامه می‌خوانید:

اندازه کوچک قطعات زمین و فاصله عرضی صفر ساختمان‌ها از یکدیگر در بسیاری از نقاط تهران باعث شده  گودبرداری امری دلهره‌آور و نگران کننده برای مالکان ساختمان‌ها و همسایگان شود.

در سال‌های اخیر با افزایش تراکم و تعداد طبقات و نیاز به تأمین پارکینگ و سایر سطوح خدماتی در ساختمان‌ها، عمق گودبرداری  نیز بیشتر شده است. اما در بیشتر موارد از همان روش‌های سنتی که در گود‌های کم عمق گذشته استفاده می‌شود. متأسفانه بسیاری هنوز فکر می‌کنند که به کارگیری تمهیدات ایمنی لازم در گودبرداری هزینه و زمان بیهوده‌ای را به کار تحمیل می‌کند، در حالیکه گودبرداری اصولاً جزو کارهای پیچیده و بسیار خطرناک مهندسی محسوب می‌شود و به ویژه در گودهای با عمق زیادتر نیازمند بررسی‌های همه جانبه، دقت و نظارت و در نهایت صرف وقت و هزینه قابل ملاحظه‌ای است تا جان و مال مردم از این طریق به خطر نیافتد. با این حال عدم آشنایی به اصول فنی، سهل‌انگاری و یا سودجویی غیرمسئولانه منجر به ایجاد حادثه می‌شود.

در ادامه نشانه‌های یک گودبرداری سالم و یا خطرناک را می‌خوانید:

در ادامه نشانه‌های یک گودبرداری سالم و یا خطرناک را می‌خوانید:

خطرهای ناشی از گود برداری

موارد ایمنی مربوط به گودبرداری را می‌توان در سه دسته عمده زیر قرار داد:

•           ایمنی کارکنان داخل و اطراف گود و عابران و وسایل نقلیه در مقابل حوادث احتمالی به ویژه خطر ریزش گود

•           خطر آسیب‌دیدگی و تخریب ساختمان‌های مجاور گود در اثر گودبرداری یا ریزش گود.

•           خطر آسیب‌دیدگی تاسیسات و شریان‌های شهری در اثر گودبرداری یا ریزش گود.

نشانه‌های خطرناک بودن گود

موارد زیر علامت خطرناک بودن گود بوده و بررسی‌ها و احتیاط‌های همه‌جانبه بیشتری را ضروری می‌کنند:

الف- ضعیف و یا حساس ‌بودن ساختمان مجاور: مواردی نظیر عدم وجود اسکلت، ضعیف بودن ملات دیوارها و علائم ضعف اجرایی ساختمان، وجود ترک و شکستگی یا نشست و شکم‌دادگی دیوارها، از این جمله‌اند. وجود دیوار مشترک بین ساختمان مورد نظر برای تخریب و ساختمان مجاور آن نیز غالباً می‌تواند منبع ایجاد مشکل باشد. در پاره‌ای موارد ساختمان مجاور دارای ارزش تاریخی و فرهنگی بوده و هر گونه نشست می‌تواند باعث خسارات جبران‌ناپذیر به آن شود. در بعضی موارد دیوار مجاور به ساختمان مورد نظر برای تخریب تکیه داده است و با انجام تخریب ممکن است بدون هرگونه خاکبرداری ساختمان مجاور ریزش کند.

به خاطر داشته باشید که ضعیف بودن ساختمان مجاور تنها دردسرها و بررسی‌ها و احتیاط‌های لازم از طرف صاحب‌کار و افرادی که در مراحل مختلف طرح و اجرای ساختمان کار می‌کنند را بیشتر می‌کند و هیچ عذری برای خراب شدن آن به دست نمی‌دهد. به عبارت دیگر در دادگاه‌هایی که برای رسیدگی به تخریب ساختمان‌های مجاور در اثر فعالیت‌های ساختمانی انجام می‌شود، مسئول اجرای ساختمان نمی‌تواند به بهانه اینکه ساختمان مجاور،‌ خود ضعیف بوده از زیر مسئولیت‌های ریزش و خرابی ایجاد شده شانه خالی کند و جواب قاضی در این گونه موارد این است که شما باید به تناسب ضعف ساختمان مجاور اقدامات حفاظتی و احتیاطی بیشتری به کار می‌بستید.

ب- ضعیف بودن خاک: معمولاً هر چه خاک محل ضعیف‌تر باشد خطر بیشتری برای ریزش گود و تخریب ساختمان‌های مجاور وجود دارد. خاک‌های دستی بارزترین نمونه خاک‌های ضعیف هستند. توضیح آنکه در گذشته بسیاری از نقاطی که اکنون در داخل شهر تهران هستند، خارج از شهر محسوب می‌شده‌اند و کامیون‌های حامل خاک و نخاله بار خود را در آنجا تخلیه می‌کرده‌اند. بعدها با ضمیمه شدن این محل‌ها به داخل شهر، اغلب این خاک‌ها و نخاله‌ها در همان جا بدون تراکم مهندسی تسطیح شده‌اند و اکنون خاک دستی را تشکیل می‌دهند.

همچنین در بسیاری از موارد محل به صورت تپه و ماهور و یا بستر مسیل بوده و با خاک یا نخاله به صورت غیرمهندسی تسطیح شده است. همچنین در بعضی بخش‌های جنوبی تهران به ویژه مناطق 12و 16 در گذشته گودهایی بعضاً عمیق به منظور تهیه مواد اولیه ساخت آجر وجود داشته که بسیاری از آنها اکنون با خاک دستی پر شده‌اند. رسوبات سست جوان که غالباً در اطراف مسیل‌ها و پای دامنه‌ها وجود دارند نیز از جمله خاک‌های ضعیف محسوب می‌شوند.

 امکان زیادی وجود دارد که سازنده ساختمانی که در مجاورت زمین محل احداث پروژه قرار دارد، در زمان ساخت، خاک ضعیف را جا به جا نکرده و پی ساختمان را برروی همان خاک سست قرار داده باشد. در این صورت ساختمان مجاور تا هنگامی‌که گودی در کنار آن ایجاد نشده استوار است اما به محض اینکه با گود‌برداری و لو کم‌عمق اطراف آن خالی شد، خاک ضعیف موجود در زیر پی آن ریزش کرده و باعث خرابی ساختمان مجاور خواهد شد.

ج- عمیق بودن گود: معمولاً هرچه عمق گود بیشتر شود خطر بیشتری کارکنان و ساختمان‌های مجاور را تهدید می‌کند. در سال‌های اخیر با افزایش تراکم ساختمانی، ‌نیاز به پارکینگ و انباری و سطوح مشاع دیگر افزایش یافته و باعث افزایش تعداد طبقات زیرزمین شده است. باید توجه شود که با افزایش عمق گود، خطر ریزش آن به مراتب افزایش می‌یابد و اگر در گذشته می‌شد که در گودهای کم عمق بدون بررسی‌های همه‌جانبه و طرح‌های مهندسی دقیق، تنها با عقد قراردادی با مباشر ماشین‌آلات خاکبرداری و با حضور چند کارگر و بنا اقدام به گودبرداری نمود، اکنون با افزایش عمق گودها و افزایش ارزش ساختمان‌ها و تأسیسات مجاور،‌ گودبرداری غیرفنی بسیار خطرناک بوده و خسارات جانی و مالی جبران‌ناپذیری را در پی دارد.

د- مدت بازماندن گود: معمولاً با افزایش زمان بازماندن گود حتی اگر بارندگی یا تغییرات جوی مطرح نباشد خطر ریزش گود بیشتر می‌شود، اما افزایش زمان بازماندن گود به ویژه در فصل های بارندگی و رطوبت (زمستان و بهار)، با وقوع بارش‌هایی گاه سنگین و سیل‌آسا همراه است که با اشباع خاک و یا جاری شدن آب‌های سطحی خطر ریزش گود را به مراتب افزایش می دهد. به طوری که بسیاری از ریزش‌های گود در گذشته به فاصله چند ساعت تا چند روز بعد از شروع بارندگی روی داده است.

و- آب‌های سطحی‌و زیرسطحی: بالا بودن سطح عمومی آب‌های زیرزمینی در منطقه معمولاً عملیات آبکشی جهت پایین انداختن سطح آب زیرزمینی را ضروری می‌سازد. معمولاً وجود سطح آب‌ زیرزمینی بالا خطر ریزش گود را افزایش می‌دهد به ویژه بعد از چند روز از انجام عملیات گودبرداری و رسیدن سطح آب زیرزمینی به تعادل. همچنین وجود جریان‌های آب زیرزمینی از طرقی نظیر نهرهای مدفون یا قنات‌ها می‌تواند در افزایش خطر ریزش گود بسیار مؤثر باشد. جریان‌های آب‌های سطحی نیز از عواملی هستند که می‌توانند باعث فرسایش خاک گود و اشباع شدن آن شده و به افزایش خطر ریزش گود کمک کنند. دور نگه‌داشتن جریان آب‌های سطحی موجود یا محتمل (مثلاً در اثر بارندگی) از مهم‌ترین و اصلی‌ترین قدم‌های اولیه حفاظت گود است.

اقدامات قابل انجام برای کاهش خطر گودبرداری‌ها:

1- اگر سرمایه گذار و یا صاحب‌کار ساختمان در حال ساخت هستید:

•           حتماٌ بررسی های مکانیک خاک را از طریق شرکت‌های معتبر و به صورت کامل و دقیق انجام دهید.

•           از مهندس محاسب خود بخواهید که طرح گودبرداری و حفاظت گود را با استفاده از اطلاعات گزارش مکانیک خاک و با دقت زیاد انجام دهد. همچنین از وی بخواهید که ساختمان‌ها و تأسیسات مجاور گود مورد نظر را دقیقاً بررسی کند و در صورت نیاز اقدامات حفاظتی برای آنها را پیشنهاد کند.

•           از مهندس‌ناظر و مجری خود بخواهید که حتماً گزارش مکانیک خاک و نیز نقشه‌های اجرایی طراحی گود را کنترل کرده‌ و در صورت وجود نقص، اشکال یا ابهام در آنها از تهیه‌کنندگان آنها بخواهید که موارد را برطرف کنند.

•           نقشه‌ها و طراحی‌های گود باید براساس گزارش بررسی‌های مکانیک خاک و توصیه‌های مشاور ژئوتکنیک تهیه شده باشند و مراحل کار، روش انجام گودبرداری (دستی، ماشینی) و مشخصات سازه‌های نگهبان و دیگر اقدامات حفاظتی شیب را به خوبی نشان دهند. بهتر است که قبل از اجرای کار جلسه مشترکی با حضور مهندسین ناظر و مجری و محاسب و نماینده شرکت تهیه کننده گزارش مکانیک خاک برگزار کنید و مراحل و اشکالات و خطرات را مرور کنید. بهتر است در این جلسه پیمانکار یا مسئول فنی خاک برداری و مسئول اجرای سازه نگهبان نیز حضور داشته باشد.

2- اگر در مجاورت ساختمان شما قرار است تخریب و گودبرداری انجام شود:

•           قبل از صدور پروانه و شروع گودبرداری باید بررسی‌های مکانیک خاک مناسبی انجام شده باشد.

•             ساختمان شما باید مورد بررسی قرار گرفته و مهندس محاسب و یا ناظر با توجه به نوع بنا و عمق قرارگیری پی ساختمان شما نسبت به کف پی مورد نظر راجع به نیاز و نحوه‌ی حفاظت و مقاوم‌سازی آن اظهار نظر کرده و در صورت نیاز طرح‌های لازم را ارائه کرده باشد.

•             در نقشه‌های اجرایی، نحوه‌ی گودبرداری و حفاظت از گود و یا سازه نگهبان باید به خوبی نشان داده شده باشد و این اقدامات برای محافظت از گود و ساختمان‌های مجاور کافی باشند.

•             دوره باز بودن گود باید زمان‌بندی مشخصی داشته باشد (زمان  شروع گودبرداری، زمان برپایی سازه نگهبان، زمان خاتمه گودبرداری).

•             مهندس ناظر و در صورت لزوم نماینده شرکت مکانیک خاک باید بر عملیات گودبرداری نظارت کافی اعمال کنند.

•             گودبرداری و اجرای سازه نگهبان باید مطابق نقشه‌های اجرایی و مشخصات اجرایی (دستی، ماشینی) و اصول فنی پیش انجام شود. در صورت مشاهده هر گونه اقدام خطرناک مراتب را به مسئولین گزارش نمایید.

•             در جریان انجام کار گودبرداری سعی کنید همه چیز را به خوبی زیر نظر داشته باشید و به ویژه با در نظر داشتن وضعیت ساختمان خود ایجاد هرگونه ترک، صدای غیرعادی ساختمان،‌ نشست و غیره را بررسی نمایید و در صورت بروز اینگونه موارد فوراً اقدامات لازم را انجام بدهید. این اقدامات حسب شرایط می‌تواند به صورت تخلیه فوری ساختمان، انعکاس موضوع به مسئولین پروژه و شهرداری جهت انجام اقدامات اصلاحی باشد.

•             در صورتی که عملیات گودبرداری تأسیسات و لوله‌های شهری گاز، آب، برق و...را به خطر انداخته مراتب را به مراجع مربوطه اطلاع دهید.

•           مراقب باشید که گودبرداری بیش از حد مجاز به ساختمان شما نزدیک نشود. گاه بعضی با بی‌دقتی و یا به خاطر سهولت کار خود، زیر ملک شما را نیز خالی می‌کنند.

•             در صورتی که نقصی در انجام کارها مشاهده کردید، ابتدا از طریق مراجعه به مسئولین فنی ساختمان نظیر مهندس ناظر، مجری یا مالک موضوع را به آرامی و محترمانه در میان بگذارید. در صورت نیاز می‌توانید به ناحیه و منطقه شهرداری و یا دیگر مراجع ذیصلاح مراجعه نمایید.

•             به یاد داشته باشید که یکی از بهترین راه‌های کاهش خطرات گودبرداری، اتمام زودتر عملیات داخل گود و ایمن‌ و پرکردن مجدد آن است. بنابراین مراقب باشید دخالت‌های شما موجب توقف و یا طولانی شدن زیاد و بیهوده کار نشود.

3- در صورتی که داخل گود کار می‌کنید:

•           به خاطر داشته باشید که ریزش دیواره‌های گود می‌تواند ظرف چند ثانیه شما را به دام انداخته و در عرض چند دقیقه هلاک کند.

•           وزن هرمتر مکعب خاک 6/1 تا 2 تن است. اگر در زیر خاک ریزش کرده مدفون شوید در عرض کمتر از 3 دقیقه خفه می‌شوید و حتی اگر زنده بیرون آیید، احتمالاً بار خاک صدمات داخلی شدیدی به بدن شما وارد آورده است. ریزش گود تنها خطر گودبرداری نیست و کمبود اکسیژن، هوای سمی، گازهای قابل انفجار و خطوط برق مدفون نیز ممکن است جزء خطرات باشند.

 در داخل گود به ویژه در محل‌هایی که خطر سقوط اشیاء وجود دارد حتماً از کلاه ایمنی استفاده کنید.

•           در صورتی که در معرض برخورد با ترافیک عبوری هستید از پوشش‌های براق و شبرنگ استفاده کنید.

•           مواظب خطر سقوط قطعات سست خاک یا سنگ باشید.

•           در زیر بارهای آویزان نایستید و یا کار نکنید.

•           از ماشین‌آلات خاکبرداری فاصله بگیرید.

•           در صورتی که کارگرانی در پایین‌دست گود حضور دارند، بر روی دیوارها و یا سطوح مشرف به گود کار نکنید.

•             وارد گودی که نشانه‌ی تجمع آب دارد نشوید؛ مگر آنکه به خوبی محافظت شده باشید.

•             در صورتی که داخل گود مشغول کندن دیواره یا پای آن هستید، حتماً باید فردی مطلع در بیرون از محوطه خطر، مراقب وضعیت پایداری گود و کار شما باشد.

•             حتی‌المقدور از بریدن داخل پای دیوار یا شیب و ایجاد شیب منفی (نیم‌ طاقی) جهت اجرای پی‌ها جداً خودداری کنید. در صورتی که مجبور به این کار هستید اولاً سعی کنید این طول حداقل بوده و ثانیاً‌ در حین کار باید فردی مطلع(ترجیحاً مهندس ناظر) مراقب وضعیت پایداری دیواره و کار شما باشد. حتماً ‌از کلاه و دیگر وسایل ایمنی استفاده کنید و سعی کنید کار را در زیر یک میز محافظ فلزی مقاوم انجام دهید.

4- در صورتی که از طرف شهرداری یا دیگر نهادها، مسئول کنترل طرح و اجرای ساختمان هستید:

•             برای گودبرداری‌های عمده (گودبرداری‌های با عمق بیشتر از عمق دیوارها یا پی‌های ساختمان مجاور و به فاصله نزدیکتر از عمق گودبرداری از مرز زمین) بهتر است که سازنده ساختمان حداقل 30 روز قبل از شروع گودبرداری موضوع را به طور کتبی به مالکین اطلاع داده و رونوشت آن را به شهرداری ارائه نماید.

•             قبل از صدور پروانه ارائه نقشه‌های سازه نگهبان و کنترل آن‌ها توسط شهرداری ضروری است. کنترل سازه نگهبان طرف معابر عمومی بهتر است توسط معاونت فنی و عمرانی انجام شود.

•             در گودهای با عمق بیش از 0/3 متر قبل از صدور پروانه، ارائه گزارش بررسی‌های مکانیک خاک انجام شده از طریق شرکت‌های معتبر توسط مالک و کنترل آن‌ها توسط شهرداری منطقه ضروری است.

•             سازنده ساختمان را موظف کنید که در نزدیکی محل کارگاه تابلویی با فرم یکسان برای اعلام مشخصات عمومی گودبرداری نصب کند که شامل اطلاعات زیر باشد:

تاریخ شروع گودبرداری(هفته)، تاریخ تکمیل گودبرداری(هفته)، تاریخ تکمیل ایمن‌سازی گود(هفته)،  تاریخ خاتمه دوره باز بودن گود(هفته)، عمق گودبرداری، روش گودبرداری، روش حفاظت گود، نام مهندس ناظر پروژه، نام مهندس طراح پروژه، نام مشاور ژئوتکنیک پروژه، نام مهندس طراح گود، نام پیمانکار اجرای گود، نام مهندس ناظر گودبرداری

•             در صورتی که برای حفاظت گود یا ساختمان مجاور نیاز به انجام کارهای ساختمانی عمده در زمین یا ساختمان مجاور باشد، نیاز به اخذ رضایت از مالک آن و یا صدور پروانه جداگانه‌ای خواهد بود.

بازرسی‌ها:

گود و محل‌های اطراف آن و نیز سیستم‌های حفاظتی باید هر روزه توسط فردی مجرب از نظر وجود هرگونه شواهد خطرناک نظیر گسیختگی گود، گسیختگی سیستم‌های حفاظتی و یا سازه نگهبان گود یا جریان آب، بازرسی شوند. بازرسی باید قبل از شروع شیفت کار و در صورت نیاز در تمام ساعات کار انجام شود. همچنین بعد از هر بارندگی یا شرایط خطرناک دیگر نیز الزامی است. این بازرسی‌ها فقط هنگامی مورد نیازند که خطری افراد شاغل در گود و ساختمان‌های مجاور را تهدید کند.

بررسی‌های مکانیک خاک چیست؟

بررسی‌های مکانیک خاک انجام بررسی های محلی در مورد زمین‌شناسی عمومی، مشخصات خاک محل و سطح آب‌های زیرزمینی می باشد و به ویژه باید وجود و عمق خاک‌های مسئله‌داری نظیر خاک‌های دستی را مشخص نمایند. توصیه‌های فنی در مورد نوع پی، مقاومت مجاز خاک‌ زیر پی و نشست‌های مورد انتظار و پارامترهای طراحی دیوارهای حایل دیگر بخش‌های ضروری گزارش مکانیک خاک را تشکیل می‌دهند.

همچنین با توجه به عمق گودبرداری مورد نیاز و مشخصات ساختمان‌ها و دیگر تأسیسات مجاور نظیر معابر، خطوط گاز، فاضلاب ... باید خطر گودبرداری ارزیابی شده و روش گودبرداری، شیب ایمنی گودبرداری، مراحل گودبرداری، نیاز به سازه نگهبان، نوع سازه نگهبان و روش طراحی و اجرای آن به تفصیل بیان شود. برای این کار لازم است که مشخصات ساختمان‌ها و تأسیسات مجاور به تفصیل برداشت شده و در گزارش ارائه گردد.

البته گاه می‌توان مشخصات ساختمان‌ها و تأسیسات مجاور را در این مرحله به صورت تخمینی تعیین کرد و تعیین دقیق آنها را به مرحله طراحی گودبرداری واگذار نمود که در این صورت مشاور باید این موضوع را به روشنی در گزارش بیان نماید. همچنین خطرات احتمالی نظیر چاه‌ها، قنات و حفره‌های زیرزمینی دیگر باید شناسایی شده و عمق، موقعیت و تأثیر آنها بر ساختمان و نحوه مقاوم‌سازی آنها جهت رفع خطر به تفصیل بیان گردد.‌‌‌

از موارد دیگری که در گزارش بیان می‌شود تعیین نوع زمین جهت برآورد تأثیر آن بر نیروهای زلزله طراحی ساختمان است که تأثیر زیادی در ایمنی لرزه‌ای و هزینه‌های ساختمان دارد.

مشاور باید با توجه به شیب زمین و مشخصات زمین‌شناسی محل اسکان بروز ناپایداری‌هایی نظیر رانش زمین، ریزش سنگ، جریان گل و نظایر آنها را به طور اجمالی بررسی نموده و در صورتی که خطرات فوق در محل مطرح باشند، به تفصیل این موارد را بررسی نموده و توصیه‌های اجرایی در مورد رفع خطرات آنها بر ساختمان ارائه نماید. همچنین مشاور باید با توجه به بررسی کلی و اجمالی عکس‌های هوایی و نقشه‌های پایه امکان وجود خطراتی نظیر گسل فعال و روانگرایی حین زلزله را بررسی نموده و در صورت نیاز  بررسی‌های تفصیلی‌تری را در مورد آنها انجام دهد.

- در حال حاضر شهرداری فقط برای ساختمان های 6 طبقه و بیشتر انجام بررسی‌های مکانیک خاک را الزامی کرده ولی بهتر است که شما اگر ساختن ساختمانی با تعداد طبقات کمتری را هم در نظر دارید، به ویژه اگر عمق گودبرداری بیش از 5/1 متر باشد، حتماً بررسی های مکانیک خاک را انجام دهید زیرا این بررسی ها اگر به درستی انجام شوند، ایمنی ساختمان و عملیات ساختمانی را تضمین کرده و حتی می‌توانند از طریق تعیین دقیق مقاومت خاک و نوع زمین تأثیر زیادی در بهینه کردن و جلوگیری از افزایش هزینه‌ها در موارد غیرضروری داشته باشند.

- سعی کنید شرکت انجام دهنده بررسی ها را از میان شرکت های معتبر انتخاب کنید و مراقب باشید که بررسی ها به طور کامل و دقیق انجام شده و صوری برگزار نشود.

- معمولاً برای انجام بررسی های مکانیک خاک، شرکت انجام دهنده بررسی‌ها بعد از بررسی عکس‌های هوایی و نقشه‌های پایه محل و بازدید و بررسی محلی، گمانه‌ یا گمانه هایی را حفر و از خاک نمونه‌برداری می‌کند و نمونه‌ها را برای انجام آزمایش به آزمایشگاه می‌فرستد. همچنین همراه با حفاری، آزمایش هایی نیز در محل انجام می شود.

- حتماً باید فرد متخصصی از شرکت در هنگام حفاری ها و انجام آزمایش‌های محلی حاضر باشد و شرایط حفاری، آزمایش-های محلی و نمونه برداری را کنترل کند. بعد از انجام آزمایش های آزمایشگاهی شرکت باید گزارش بررسی‌ها را تهیه و ارائه کند.

دقت کنید که گزارش به طور کامل تهیه شده باشد و در صورت لزوم گزارش را جهت کنترل به فردی متخصص ارائه دهید و رفع نواقص آن را از شرکت بخواهید. به‌ویژه باید توصیه‌های کاملی در مورد انجام گودبرداری و حفاظت گود از ارائه شده باشد. به خاطر داشته باشید که هرگونه نقص در این قسمت می‌تواند مخارج زیادی را در جریان گودبرداری به شما تحمیل کرده و یا باعث ریزش گود و ایجاد خسارت شود. مهندس محاسب ساختمان باید این گزارش را در طراحی پی و نحوه گودبرداری مورد استفاده قرار دهد.

بنابراین از وی بخواهید که در حد موارد استفاده خود از گزارش، کیفیت و محتویات آن را کنترل کند و در صورتیکه اشکال یا ابهامی به نظر وی رسید جهت برطرف کردن به شرکت مکانیک خاک اعلام کند. بنابراین بهتر است تصفیه حساب با شرکت مکانیک خاک را به کنترل کیفیت آن توسط مهندس محاسب، مأمورین کنترل شهرداری و یا متخصصین دیگر موکول کنید.

- باید توجه شود گاه قسمت‌های ضعیفی در خاک وجود دارند که با حفر گمانه‌ها به خوبی وجود آنها مشخص نمی‌شود. تغییرات ضخامت خاک دستی و یا نهرها و مسیل‌های پر شده از این دسته هستند. در این گونه موارد بررسی عکس‌های هوایی قدیمی که پستی و بلندی‌ها یا مسیل‌های قدیمی را نشان می‌دهند می‌تواند در شناسایی قسمت‌های ضعیف مؤثر باشد. همچنین نظارت یا کنترل یک زمین‌شناس یا متخصص خاک بعد از عملیات گود‌برداری و ترجیحاً در زمان گودبرداری برای تشخیص این نقاط ضعف مؤثر خواهد بود.

تعدادي از مقررات ايمني

ماده 25آيين‌نامه‌ حفاظت‌ و بهداشت‌ عمومي‌ در كارگاه‌ها

طبق ماده‌ 25آيين‌نامه‌ حفاظت‌ و بهداشت‌ عمومي‌ در كارگاه‌ها: كليه‌ قسمت‌هاي‌ انتقال‌ دهنده‌ نيرو (ترانسميسيون‌) از قبيل‌ تسمه،‌ فلكه،‌ زنجير و چرخ‌ دنده‌ و امثال‌ آن‌ و همچنين‌ قسمت‌هايي‌ از ماشين‌ها كه‌ امكان‌ ايجاد سانحه‌ براي‌ كارگر داشته‌ باشد بايد داراي‌ پوشش‌ و يا حفاظ‌ با استقامت‌ كافي‌ باشد.

ذکر نکاتی مهم از مبحث 12 مقررات ملی ساختمان (ایمنی)

امیدوارم نکات زیر در همه جا رعایت شوند تا سلامت و ایمنی دست اندرکاران ساختمان تامین گردد. لازم به ذکر است که وظیفه مهندسین ناظر تنها نظارت بر امور فنی ساختمان نمی باشد بلکه بازرسی ایمنی کارگاه نیز از وظایف آنها می باشد.

 بندهایی از مبحث 12 مقررات ملی ساختمان

 12-1-5-5 در کارگاه ساختمانی بناهای با زیربنای بیش از 3000 مترمربع و یا با ارتفاع بیش از 18 متر از روی پی و یا داشتن حداقل 25 نفر کارگر و همچنین در گودبرداری بیش از 3 متر از کف گذر، مجری موظف به تعیین مسئول ایمنی و معرفی وی به کارکنان و مهندس ناظر می باشد. تعیین و حضــور مسئول ایمنی در کارگاه رافع مسئولیتـهای قانونی مجری و مسئولین مربوطه نمی باشد.

 12-1-5-7 کارفرما نباید به هیچ کارگری اجازه دهد که خارج از ساعت عادی کار، به تنهایی مشغول به کار باشد. در صورت انجام کار در ساعت غیر عادی، باید روشنایی کافی و امکان برقراری ارتباط و نیز تمام خدمات مورد نیازکارگران فراهم شود.

 12-2-4-9 وسائل و تجهیزات اطفاء حریق الف: سطلهای آب و ماسه و کپسولهای خاموش کننده (متناسب با نوع حریق) و سایر وسایل قابل حمل که به منظور اطفاء حریق به کار می روند، باید در قسمتهای مختلف کارگاه ساختمانی به نحوی که همواره در معرض دید و دسترس باشند، نصب و آماده استفاده گردند.

12-2-5-3 درکارگاه ساختمانی بناهای با زیر بنای بیش از 3000 مترمربع باید وسایل ارتباطی برای تماس فوری با مراکز اورژانس وآتش نشانی فراهم گردد.

12-3-1-2 در عملیات ساختمانی، به کارگرانی که به طور مستمر با گچ، سیمان یا سایر مواد آلوده کننده تماس مستقیم دارند، باید یک بار برای هر شیفت کاری شیر داده شود.

12-3-3-1 در هر کارگاه ساختمانی باید به ازای هر 25 نفر کارگر، حداقل یک توالت و دستشویی بهداشتی و محصور، با آب و وسایل کافی شستشو ساخته و آماده شود. در هر کارگاه ساختمانی وجود حداقل یک توالت و دستشویی الزامی است